Chị Quỳnh Trang, người nhiều năm làm quản trị nhân sự, thẳng thắn:
“Sửa lần 4 là cho nghỉ được rồi anh ạ. Không ai sống thay ai mãi.”
Anh Luyến Đặng, Tổng Biên tập một tạp chí nghề luật, dựa câu hỏi:
“Lãnh đạo khó tính quá không?”
Anh Trần Duy Cảnh, nhà quản trị giàu kinh nghiệm trong điều hành một công ty luật, nói rõ:
“Sửa đến lần 4 mà vẫn cho làm tiếp là lỗi của sếp.”
Tôi đọc, tôi thấm, không biện minh. Vì tôi hiểu, đó là sự thật mà bất kỳ người đứng đầu tổ chức nào cũng sẽ phải đối mặt, nếu họ vừa dạy nghề, vừa quản trị một doanh nghiệp luật.
Ở Việt Nam, phần lớn các tổ chức hành nghề luật không có điều kiện để “tuyển chọn hoàn hảo” từ thị trường.
Trình độ chung chưa đồng đều, kỹ năng hành nghề còn non. Tinh thần nghề nghiệp, văn hóa tổ chức, không thể có chỉ sau một vòng phỏng vấn. Vì vậy, phần lớn đội ngũ trong các CTy luật là người được đào tạo tại chỗ, trưởng thành tại chỗ, sai tại chỗ và được sửa tại chỗ.
Một bản hợp đồng được sửa không chỉ là sửa lỗi, mà là truyền nghề. Sửa lần 1 là góp ý, lần 2 là định hướng, lần 3 là rèn giũa. Nhưng đến lần 4, lần 5 trở đi, đó không còn là sửa nữa. Đó là làm thay.
Tôi hiểu rằng, không ai muốn sai. Nhiều người trẻ vào nghề với tâm thế cầu tiến, nhưng chưa đủ trải nghiệm để hiểu vì sao từng dấu phẩy, từng câu chữ cũng phải chuẩn.
Vì vậy, những lần sửa ban đầu, là để truyền nghề bằng sự kiên nhẫn. Nhưng nếu sửa đến lần thứ 17 mà vẫn chưa thể tự đứng vững, thì tôi, với tư cách người dẫn dắt, không thể tiếp tục gọi đó là đào tạo nữa.
Là trao trách nhiệm nghề nghiệp cho người chưa sẵn sàng, rồi tự mình gánh hậu quả, bằng thời gian, bằng áp lực, bằng cả sự cạn kiệt tinh thần.
Tôi đã từng nghĩ: cứ thêm cơ hội là thêm hy vọng. Nhưng càng làm quản trị, tôi càng thấy: hy vọng không có giới hạn, nhưng tổ chức thì có.
Không phải cứ sửa mãi là đang đào tạo, có khi… là đang dung dưỡng. Dung dưỡng sự yếu kém, dung dưỡng thói quen đổ trách nhiệm. Và lúc đó, người lãnh đạo không còn là người truyền nghề, mà là người DỌN DẸP.
Còn tổ chức - từ nơi rèn luyện, đã biến thành nơi dung chứa sai sót. Làm quản trị không phải là “gồng mình sửa mãi” để giữ hình ảnh một người sếp tận tâm. Làm quản trị là dám đặt giới hạn, để bảo vệ sự công bằng.
Bởi giữ một người sai quá lâu không chỉ làm chậm tiến độ, mà còn làm lệch chuẩn tổ chức. Người làm được sẽ thấy nản, người chưa làm được sẽ nghĩ: “Cứ sai, rồi sếp cũng sửa tiếp”.
Đến lần thứ 17, bản hợp đồng có thể vẫn hoàn chỉnh. Nhưng tinh thần tổ chức đã mỏi mòn. Kỷ luật tổ chức đã nhòe ranh giới. Không phải vì một người làm sai, mà vì người có quyền dừng, đã không dừng.
Tôi viết tiếp những dòng này, không để kể khổ, không để than trách. Tôi vẫn tin rằng, người trẻ có tinh thần cầu thị, được sửa là được thương. Nhưng với người lãnh đạo, thương không thể là sửa mãi, mà phải là giúp người đó hiểu giới hạn, vượt qua nó, hoặc bước sang vai phù hợp hơn.
Tôi mong rằng, những người trẻ đọc được bài này, sẽ hiểu: ĐƯỢC SỬA LÀ MỘT ĐẶC ÂN. Nhưng trưởng thành, là trách nhiệm không thể chuyển giao.